Αδειοδότηση και λογισμικό - Licensing (αδειοδότηση)
Αδειοδότηση & Λογισμικό
Ο όρος αδειοδότηση αναφέρεται στη νομική διαδικασία παραχώρησης άδειας χρήσης ενός δικαιώματος από τον δικαιούχο σε έναν τρίτο.
Στο πεδίο της πνευματικής ιδιοκτησίας, η αδειοδότηση είναι ο τρόπος με τον οποίο ο δημιουργός ή δικαιούχος ενός έργου (όπως ενός βιβλίου, άρθρου, τραγουδιού, λογισμικού, φωτογραφίας κ.λπ.) επιτρέπει σε άλλους να χρησιμοποιήσουν το έργο του υπό συγκεκριμένους όρους. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω μία έγγραφης σύμβασης, η οποία ονομάζεται “Άδεια Εκμετάλλευσης Πνευματικών Δικαιωμάτων” ή αλλιώς “Licensing Agreement”.
Επισημαίνεται ότι η αδειοδότηση γίνεται από τον δικαιούχο, από αυτόν δηλαδή που έχει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας πάνω στο έργο και ειδικότερα τις περιουσιακές εκείνες εξουσίες, τις οποίες δύναται να παραχωρήσει.
Η άδεια εκμετάλλευσης πνευματικών δικαιωμάτων, λοιπόν, είναι μια σύμβαση μεταξύ του κατόχου των πνευματικών δικαιωμάτων και του τρίτου που επιθυμεί να χρησιμοποιήσει το έργο που προστατεύεται με πνευματικά δικαιώματα. Γενικά, μια άδεια πνευματικής ιδιοκτησίας επιτρέπει ορισμένες χρήσεις για ορισμένο χρονικό διάστημα. Το εύρος των επιτρεπόμενων χρήσεων μπορεί να είναι ευρύ ή στενό- η χρονική περίοδος μπορεί να είναι περιορισμένη ή εκτεταμένη. Μια συμφωνία αδειοδότησης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας μπορεί επίσης να περιορίζεται μόνο σε μια ορισμένη περιοχή ή δικαιοδοσία.
Η άδεια επιτρέπει:
- Την εμπορική αξιοποίηση έργων χωρίς μεταβίβαση κυριότητας.
- Τον έλεγχο του τρόπου, τόπου και προσώπου που χρησιμοποιεί το έργο.
- Τον καθορισμό αμοιβής ή royalties.
- Τη διαφύλαξη δικαιωμάτων και την αποτροπή καταχρηστικής χρήσης.
Η αδειοδότηση διακρίνεται σε δύο τύπους:
- Εισερχόμενη (licensing in): όταν η βιβλιοθήκη ή ο χρήστης λαμβάνει άδεια χρήσης υλικού τρίτου.
- Εξερχόμενη (licensing out): όταν η βιβλιοθήκη ή ο χρήστης διαθέτει δικό του έργο προς χρήση.
Η αδειοδότηση διαφέρει από την εκχώρηση, καθώς στην εκχώρηση ο δημιουργός αποξενώνεται πλήρως από τα περιουσιακά του δικαιώματα, ενώ στην αδειοδότηση απλώς επιτρέπει συγκεκριμένες χρήσεις. Οι άδειες μπορεί να είναι αποκλειστικές ή μη αποκλειστικές, πρότυπες (π.χ. Creative Commons), ή δημόσιου τομέα (Public Domain).
