Εντάσσεται η σκοπούμενη χρήση στους νόμιμους περιορισμούς του δικαιώματος;

Προκειμένου να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό θα πρέπει να δούμε τη σκοπούμενη χρήση ειδικά. Ωστόσο, στο παρόν κεφάλαιο εξετάζουμε τις βασικές ερωτήσεις που πρέπει να κάνουμε αναφορικά με τους περιορισμούς του δικαιώματος.

1. Τι είναι οι Περιορισμοί του Περιουσιακού Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας;
Προκειμένου να είναι δυνατή η πραγματοποίηση μιας σειράς από πράξεις που ο νομοθέτης έκρινε κοινωνικά και οικονομικά σημαντικές, ο νόμος για την πνευματική ιδιοκτησία επιτρέπει την τέλεσή τους χωρίς την άδεια του δικαιούχου των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν θέλω να χρησιμοποιήσω υλικό το οποίο ανήκει σε τρίτον και συντρέχουν οι προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος στο κεφάλαιο των περιορισμών του δικαιώματος, τότε δε χρειάζεται να ζητήσω την άδεια του δικαιούχου των δικαιωμάτων. Οι Περιορισμοί του δικαιώματος της πνευματικής ιδιοκτησίας, μερικές φορές ονομάζονται και εξαιρέσεις του δικαιώματος, ενώ σε άλλα συστήματα προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, αντιστοιχούν στο fair use (HΠΑ) ή στο fair dealing (Ηνωμένο Βασίλειο).

2. Που προσδιορίζονται οι Περιορισμοί του Δικαιώματος στο νόμο και ποιες είναι οι βασικές τους αρχές;
Οι Περιορισμοί αναφέρονται στο περιουσιακό δικαίωμα και ουσιαστικά επιτρέπουν τη χωρίς καταβολή κάποιου τέλους χρήση του έργου, εφόσον τηρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις του νόμου. Το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού παραμένει ανεπηρέαστο από την εφαρμογή των Περιορισμών. Οι Περιορισμοί του περιουσιακού δικαιώματος αναλύονται στο τέταρτο κεφάλαιο του Ν. 2121/1993, στα άρθρα 18 έως 28Γ.
Το αρ. 28Γ παρέχει τη γενική αρχή που πρέπει να χρησιμοποιείται στην ερμηνεία των Περιορισμών. Σύμφωνα με τη γενική αυτή ρήτρα οι περιορισμοί αυτοί:
(α) πρέπει να εφαρμόζονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις
(β) οι περιπτώσεις αυτές δεν πρέπει να αντίκεινται στην κανονική εκμετάλλευση του έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου
(γ) δεν πρέπει να θίγουν αδικαιολόγητα τα συμφέροντα του δικαιούχου
Η γενική ρήτρα αυτή είναι γνωστή και ως κανόνας των τριών σταδίων.
Ο κατάλογος των περιορισμών που αναφέρονται στα άρθρα 18 έως 28Γ είναι εξαντλητικός. Εάν η πράξη την οποία τελώ δεν εντάσσεται σε κάποιον από αυτούς τους περιορισμούς, τότε θα πρέπει να ζητήσω την άδεια του δικαιούχου του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας.

3. Τι πρέπει να κοιτάω γενικά προκειμένου να εξετάσω αν ένας Περιορισμός εφαρμόζεται στην περίπτωση μου;
Προκειμένου να αποφασίσω εάν η πράξη που τελώ εμπίπτει στους Περιορισμούς και άρα δε χρειάζομαι την άδεια του δικαιούχου, θα πρέπει να εξετάζω κάθε φορά ποιοι είναι οι όροι και προϋποθέσεις εφαρμογής των διατάξεων για έναν συγκεκριμένο περιορισμό. Οι όροι αυτοί σχετίζονται με τις εξής παραμέτρους:
(α) με ποια από τις εξουσίες του δικαιούχου σχετίζεται η πράξη που τελώ (π.χ. αναπαραγωγή, διάθεση στο κοινό κλπ)
(β) ποιος είναι ο σκοπός της πράξης που τελώ (π.χ. εκπαιδευτικός, διατήρηση, ενημέρωση κλπ)
(γ) ποιος είναι ο τελών την πράξη (π.χ. βιβλιοθήκη, εκπαιδευτικός κλπ)
(δ) που πραγματοποιείται η πράξη (π.χ. σε εκπαιδευτικό ίδρυμα, στο διαδίκτυο κλπ)
(ε) για τι είδους έργου μιλάμε (π.χ. εικαστικό, λόγου κλπ)
(στ) άλλου είδους προϋποθέσεις (π.χ. νόμιμη δημοσίευση, αναφορά)

4. Ποιοι είναι οι Περιορισμοί που περιγράφει ο νόμος;
Οι Περιορισμοί περιγράφονται στα άρθρα 18 με 28Γ του Ν. 2121/1993 και είναι οι εξής:
(α) Αναπαραγωγή για Ιδιωτική Χρήση
(β) Παράθεση Αποσπασμάτων
(γ) Αναπαραγωγή σε σχολικά βιβλία και ανθολογίες
(δ) Αναπαραγωγή για διδασκαλία
(ε) Αναπαραγωγή από βιβλιοθήκες και αρχεία
(στ) Αναπαραγωγή κινηματογραφικών έργων
(ζ) Αναπαραγωγή για σκοπούς δικαστικούς και διοικητικούς
(η) Χρήση για λόγους ενημέρωσης
(θ) χρήση εικόνων με έργα σε δημόσιους χώρους
(ι) δημόσια παράσταση ή εκτέλεση σε ειδικές περιστάσεις
(ια) έκθεση και αναπαραγωγή εικαστικών έργων
(ιβ) αναπαραγωγή προς όφελος τυφλών και κωφαλάλων
(ιγ) προσωρινές πράξεις αναπαραγωγής

5. Ποια είναι τα είδη των περιορισμών;
Ουσιαστικά, οι περιορισμοί μπορούν να ενταχθούν σε κατηγορίες αναλόγως με την αιτία για την οποία έχουν εισαχθεί:
(α) Περιορισμοί που υπάρχουν γιατί δεν είναι πρακτικό να διεκδικούνται δικαιώματα για τις συγκεκριμένες χρήσεις (π.χ. Ιδιωτική Αναπαραγωγή, χρήση εικόνων με έργα σε δημόσιους χώρους, προσωρινές πράξεις αναπαραγωγής)
(β) Κοινωνικά σημαντικοί περιορισμοί (π.χ. αναπαραγωγή προς όφελος τυφλών και κωφαλάλων, χρήση για λόγους ενημέρωσης, αναπαραγωγή για σκοπούς δικαστικούς και διοικητικούς)
(γ) Περιορισμοί που ευνοούν τη δημιουργία νέων έργων, κυρίως μέσω της εκπαίδευσης και διατήρησης των υπαρχόντων έργων (π.χ. παράθεση αποσπασμάτων, αναπαραγωγή σε σχολικά βιβλία και ανθολογίες, αναπαραγωγή για διδασκαλία, δημόσια παράσταση ή εκτέλεση σε ειδικές περιστάσεις)
(δ) Περιορισμοί που επιτρέπουν τη διατήρηση των έργων (π.χ. αναπαραγωγή από βιβλιοθήκες και αρχεία, αναπαραγωγή κινηματογραφικών έργων)
(ε) Περιορισμοί συναφείς προς τη φύση του έργου και την ανάγκη πώλησης του (π.χ. έκθεση και αναπαραγωγή εικαστικών έργων)

Διαβάστηκε 1051 φορές