Συλλογική Διαχείριση

Ένα βασικό μέσο για τη διαχείριση της πνευματικής ιδιοκτησίας και την εξυπηρέτηση μεγάλων χρηστών, όπως είναι οι βιβλιοθήκες, μπορεί να είναι η συλλογική διαχείριση. Οι Οργανισμοί Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ) και οι Οργανισμοί Συλλογικής Προστασίας (ΟΣΠ) αποτελούν εξαιρετικά σημαντικούς θεσμούς που εξυπηρετούν τόσο τους δημιουργούς που εκπροσωπούν όσο και τους τελικούς χρήστες, αφού μειώνουν σημαντικά το κόστος συναλλαγής και αδειοδότησης, επιτρέποντας την σε μία στάση αγορά δικαιωμάτων για περισσότερα από ένα έργα ή τύπους δικαιωμάτων και την εν συνεχεία διανομή τους στους δικαιούχους με τον κατά το δυνατόν αποτελεσματικότερο τρόπο.

Οι ΟΣΔ διαφοροποιούνται από τους ΟΣΠ ως προς το ότι οι πρώτοι διαχειρίζονται δικαιώματα, ενώ –κατά την κρατούσα γνώμη- οι δεύτεροι απλώς επιδιώκουν τη δικαστική προστασία των δικαιούχων.

Οι δημιουργοί μπορούν να επιλέγουν συχνά ανάμεσα σε ΟΣΔ εντός και εκτός Ελλάδος όπως και να επιλέγουν ποια έργα τους θα διαθέτουν μέσω οργανισμών συλλογικής διαχείρισης και ποια θα διαχειρίζονται οι ίδιοι.

Διαφορετικοί ΟΣΔ διαχειρίζονται διαφορετικά δικαιώματα (π.χ. δικαίωμα μηχανικής αναπαραγωγής ή ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης για μουσικά έργα ή δικαίωμα εκτελεστών μουσικών έργων κλπ) και απαιτείται κάποιας μορφής εξουσιοδότηση από την πλευρά του δημιουργού, εκτελεστή προς το σχετικό ΟΣΔ. Συνήθως οι ΟΣΔ διαχειρίζονται δικαιώματα που έχουν ευρεία χρήση από επαγγελματίες χρήστες και απαιτούν

Εντούτοις, η Συλλογική Διαχείριση δε φαίνεται να έχει λειτουργήσει ιδιαιτέρως αποτελεσματικά για τις Ελληνικές Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες. Αυτό συμβαίνει τόσο γιατί είναι περιορισμένο το εύρος των δικαιωμάτων και έργων που διαχειρίζονται οι ΟΣΔ και αφορούν στις βιβλιοθήκες, όσο και στο γεγονός ότι οι ΟΣΔ προσανατολίζονται παραδοσιακά σε οργανισμούς που εμπλέκονται σε κερδοσκοπικές χρήσεις των έργων, ενώ κάτι τέτοιο δε συμβαίνει με τις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες. Επιπλέον, σε σημαντικές κατηγορίες δικαιωμάτων δεν υπάρχουν πρότυπες και κοινά αποδεκτές συμβατικές πρακτικές σε σχέση με την άσκηση των σχετικών δικαιωμάτων από τους ΟΣΔ και την καταβολή των αντίστοιχων δικαιωμάτων από τις βιβλιοθήκες. Τέλος, οι οικονομικές δυνατότητες των ΑΕΙ/ΤΕΙ της χώρας και συνακόλουθα των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών καθιστούν οποιαδήποτε απόπειρα πληρωμής των σχετικών τελών απαγορευτική για την ύπαρξή τους, με δεδομένο μάλιστα ότι είναι δυνατή η εξαίρεσή τους από τη σχετική υποχρέωση με νομοθετική παρέμβαση, εντός του κοινοτικού κεκτημένου, χωρίς να υπάρξει πραγματική βλάβη για τους Ελληνικούς συγγραφείς και εκδοτικούς οίκους.

Η πιο σημαντική περίπτωση συλλογικής διαχείρισης που αφορά σε βιβλιοθήκες, ειδικά ακαδημαϊκές, είναι αυτή που σχετίζεται με την καταβολή τέλους για την πραγματοποίησης ιδιωτικής αναπαραγωγής την οποία θα εξετάσουμε στο οικείο τμήμα του παρόντος εγχειριδίου.

Διαβάστηκε 889 φορές