Πράξεις που σχετίζονται με υπηρεσίες πληροφορικής

Οι πράξεις που σχετίζονται με υπηρεσίες πληροφορικής έχουν κυρίως να κάνουν με θέματα λογισμικού. Εντούτοις, τα θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας που σχετίζονται με τις υπηρεσίες πληροφορικής έχουν κυρίως να κάνουν με θέματα κτήσης και διάθεσης λογισμικού, παρά με θέματα δανεισμού αυτού.

Οι πράξεις εκκαθάρισης που σχετίζονται με τις υπηρεσίες πληροφορικής είναι αρκετά περιορισμένες καθώς το λογισμικό έρχεται σχεδόν πάντοτε με κάποια άδεια και, άρα, το ουσιαστικό ζήτημα που δημιουργείται είναι το πως μπορεί να πραγματοποιηθεί η κτήση αυτών των αδειών που είναι οι πλέον κατάλληλες για τις ανάγκες της βιβλιοθήκες. Μολονότι η πρόσκτηση του σχετικού λογισμικού γίνεται συνήθως από τις υπηρεσίες προμηθειών, οι υπηρεσίες πληροφορικής είναι εκείνες που κάνουν τις προτάσεις σε σχέση με το λογισμικό που απαιτείται και τον αριθμό των αδειών που χρειάζονται.

Σε σχέση με τα γενικότερα θέματα αδειοδότησης, βλ. το οικείο κεφάλαιο σε σχέση με την αδειοδότηση, τόσο λογισμικού, όσο και περιεχομένου και βάσεων δεδομένων.

Ειδικότερα, σε σχέση με τις άδειες λογισμικού, θα πρέπει να ακολουθούνται τα ακόλουθα βήματα:

(α) Εντοπισμός των ειδών λογισμικού που είναι απαραίτητα για τις ανάγκες του οργανισμού
(β) Προσδιορισμός του αριθμού των μηχανημάτων, χρηστών και του χρόνου χρήσης ανά κατηγορία λογισμικού
(γ) Προσδιορισμός του είδους των χρηστών και των αναγκών αυτών (π.χ. διαχειριστές, απλοί χρήστες κλπ)
(δ) Προσδιορισμός των απαραίτητων λειτουργικοτήτων του λογισμικού για τις ανάγκες του οργανισμού
(ε) Προσδιορισμός του Ελεύθερου Λογισμικού/ Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ) που υπάρχει διαθέσιμο για τις ανάγκες που έχουν προσδιοριστεί (α) και των λειτουργικοτήτων που είναι απαραίτητες για τον οργανισμό (δ).
(στ) Προσδιορισμός του κόστους των αδειών κλειστού λογισμικού που χρειάζονται προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες που προσδιορίζονται στα σημεία (α) έως (δ)
(ζ) Προσδιορισμός του κόστους από τη χρήση και υποστήριξη του ΕΛ/ΛΑΚ και το ενδεχόμενο κόστος εκπαίδευσης του προσωπικού και μετάβασης από κλειστό σε ανοικτό λογισμικό
(η) Σύγκριση μεταξύ των λύσεων κλειστού και ανοικτού λογισμικού με βάση το σύνολο των στοιχείων που αναφέρονται στα στοιχεία (α) έως (ζ).
(θ) Επιλογή μεταξύ ανοικτού και κλειστού λογισμικού

Σε σχέση με τις άδειες κλειστού λογισμικού ή Άδειες Τελικού Χρήστη (End User Licence Agreements (EULAs)), θα πρέπει να δοθεί έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
- η διάρκεια των αδειών
- τι συμβαίνει μετά τη λήξη της διάρκειας των αδειών (π.χ. απεγκατάσταση λογισμικού, αναβάθμιση με προνομιακούς όρους κλπ)
- το είδος της άδειας σε σχέση με το τι περιλαμβάνει αυτή. Ιδίως:

    • αριθμό τελικών χρηστών
    • αριθμό power users/ admins
    • αριθμό θέσεων εργασίας
    • αριθμό επεξεργαστών
    • τι συμβαίνει στην περίπτωση των virtual machines
    • διαχείριση αδειών τελικών χρηστών (υποχρεώσεις και γνωστοποιήσεις που απαιτούνται)
    • διαχείριση αδειών από παλαιότερες εκδόσεις (αυτόματη ή μετά από καταβολή χρημάτων επέκταση τους κλπ)

Επίσης, ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθούν στα ακόλουθα σημεία:
- Διάρκεια και είδος της σύμβασης εγγυημένου επιπέδου παροχής υπηρεσιών (Service Level Agreement (SLA)).
- Το εάν και πως είναι δυνατόν να επηρεάζεται ή να ακυρώνεται η SLA ή η όποια εγγύηση του λογισμικού στην περίπτωση που επιστήμονες πληροφορικής επέμβουν στο κλειστό λογισμικό, έστω και στο επίπεδο του configuration ή σε επίπεδο που δε σχετίζεται με τον πηγαίο κώδικα (π.χ. σε φόρμες που χρησιμοποιούνται από το λογισμικό).
- Στη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας του συστήματος και τη δυνατότητα απεμπλοκής του οργανισμού από το συγκεκριμένο πάροχο λογισμικού, ιδίως στις περιπτώσεις κλειστού λογισμικού. Σε κάθε περίπτωση η διάρθωση του τελικού πληροφοριακού συστήματος θα πρέπει να είναι τέτοια που να μπορεί να διαλειτουργήσει με άλλα συστήματα σύμφωνα με το αρ. 27 του Ν. 3731/2007 και τη σχετική Υπουργική Απόφαση που θέτει σε εφαρμογή του Εθνικό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας.
- Ότι σύμφωνα με το αρ. 19(3) του Ν. 3979/2011 ο φορέας θα πρέπει «πριν από την προμήθεια, αναβάθμιση ή επικαιροποίηση λογισμικού, υποδομών, πληροφοριακών και επικοινωνιακών συστημάτων και εν γένει ΤΠΕ να εξετάζει με τον πλέον πρόσφορο τρόπο τη διαθεσιμότητα τους στον ίδιο φορέα ή σε άλλους φορείς του δημόσιου τομέα και τη δυνατότητα κοινής χρήσης αυτών κατά τα οριζόμενα στο παρόν άρθρο υπό την επιφύλαξη των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας και απορρήτων που προβλέπονται στην κείμενη νομοθεσία.» Επιπλέον, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, κατά την προμήθεια, αναβάθμιση ή επικαιροποίηση λογισμικού, υποδομών, πληροφοριακών και επικοινωνιακών συστημάτων και εν γένει ΤΠΕ κάθε φορέας του δημόσιου τομέα οφείλει να αιτιολογεί ρητά και ειδικά την έλλειψη της δυνατότητας αξιοποίησης αντίστοιχων διαθέσιμων υποδομών και συστημάτων στον ίδιο ή σε άλλο φορέα του δημόσιου τομέα.» Η διάταξη του αρ. 19 δεν είναι εύκολο να υλοποιηθεί χωρίς στοιχειώδη καταγραφή των πληροφοριακών συστημάτων του δημοσίου, αποτελεί, ωστόσο, καλή πρακτική να εξετάζει η βιβλιοθήκη τουλάχιστον για κεντρικά της συστήματα εάν υπάρχουν αντίστοιχα ανοικτού λογισμικού ή εάν μπορεί να βρει άδεια που την καλύπτει από άλλους φορείς του δημοσίου με μικρό κόστος. Φυσικά, καμία από τις δύο ανωτέρω λύσεις δεν πρέπει να γίνεται σε βάρος της ποιότητας των υπηρεσιών που θέλει η βιβλιοθήκη τόσο να λαμβάνει όσο και να παρέχει.

Διαβάστηκε 1125 φορές