Πνευματική ιδιοκτησία - Κατηγορίες δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας
Πνευματική Ιδιοκτησία
Υπάρχουν τρεις κατηγορίες δικαιωμάτων:
α. Δικαίωμα του Δημιουργού:
Αποτελεί τον πυρήνα του δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Ανήκει στον δημιουργό του πρωτοτύπου έργου του πνεύματος και απαρτίζεται από τη δέσμη των οικονομικών και ηθικών εξουσιών που αναφέρονται στα οικεία κεφάλαια του παρόντος.
β. Συγγενικό Δικαίωμα (αρ. 46 επ. Ν.2121/1993)
Πρόκειται για το δικαιώματα, τα οποία ενώ σχετίζονται με τα έργα της Πνευματικής Ιδιοκτησίας και μάλιστα είναι κρίσιμα για τη διάδοση και αναπαραγωγή των προστατευόμενων με το δικαίωμα της Πνευματικής Ιδιοκτησίας έργα, κατά το νομοθέτη στερούνται τα κρίσιμα στοιχεία της Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Για το λόγο αυτό τους παρέχεται προστασία, αλλά αυτή είναι περιορισμένη σε σχέση με την προστασία που λαμβάνουν οι δημιουργοί των έργων του πνεύματος που προστατεύονται από το δικαίωμα Πνευματικής Ιδιοκτησίας.
Μπορούμε συνολικά να δούμε τρεις κατηγορίες συγγενικών δικαιωμάτων:
Α. Συγγενικά δικαιώματα που αποκτούν οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που ερμηνεύουν ή με οποιονδήποτε τρόπο εκτελούν τα έργα του πνεύματος. Στο άρθρο 46 αναφέρονται ενδεικτικά αλλά όχι αποκλειστικά οι ακόλουθες κατηγορίες:
- Ηθοποιοί
- Μουσικοί
- Τραγουδιστές
- Χορωδοί
- Χορευτές
- Καλλιτέχνες του κουκλοθεάτρου
- Καλλιτέχνες του θεάτρου σκιών
- Καλλιτέχνες θεάματος ποικιλιών (βαριετέ)
- Καλλιτέχνες ιπποδρόμου (τσίρκου)
Β. Συγγενικά Δικαιώματα που αποκτούν οι παραγωγοί. Έχουμε δύο κατηγορίες εδώ:
- i) Παραγωγοί φωνογραφημάτων ή παραγωγοί υλικών φορέων ήχου (αρ. 47 παρ.1).
- ii) Παραγωγοί οπτικοακουστικών έργων ή παραγωγοί υλικών φορέων ήχου και εικόνας (αρ. 47 παρ.2)
Γ. Συγγενικά Δικαιώματα που αποκτούν Ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί (αρ. 48)
Δ. Συγγενικά Δικαιώματα που αποκτούν οι Εκδότες εντύπων (για τη στοιχειοθεσία και σελιδοποίηση των έργων που έχουν εκδώσει) (αρ. 51)
Όλοι οι τύποι συγγενικών δικαιωμάτων είναι ανεξάρτητοι και δεν επηρεάζουν την προστασία της Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Πρόκειται δηλαδή για δικαιώματα που υπάρχουν παράλληλα και κάποιες φορές σωρευτικά σε ένα δημιούργημα.
γ. Ιδιόρρυθμο δικαίωμα του κατασκευαστή βάσεων δεδομένων (αρ. 2 παρ. 2α)
Πρόκειται για ιδιόρρυθμο (sui generis) δικαίωμα που προσιδιάζει περισσότερο στα συγγενικά δικαιώματα παρά στο δικαίωμα του δημιουργού, υπό την έννοια ότι αποτελεί δικαίωμα που αποδίδεται στον κατασκευαστή της βάσης δεδομένων, δηλαδή, στο πρόσωπο που λαμβάνει την πρωτοβουλία και επωμίζεται τον κίνδυνο των επενδύσεων για την κατασκευή μιας βάσης δεδομένων. Τα στοιχεία που διαφοροποιούν το ιδιόρρυθμο δικαίωμα του κατασκευαστή σε σχέση με το κατεξοχήν δικαίωμα του δημιουργού σε μια πρωτότυπη βάση δεδομένων αφορούν τόσο τη φύση των ενεργειών που πραγματοποιεί ο κατασκευαστής όσο και το ύψος της πρωτοτυπίας που απαιτείται για την προστασία των σχετικών βάσεων. Στην περίπτωση του ιδιόρρυθμου δικαιώματος η έμφαση βρίσκεται στον επιχειρηματικό κίνδυνο και την επένδυση που κάνει ο κατασκευαστής και όχι στην πρωτοτυπία της βάσης που είναι τελικά αδιάφορη. Αντίστοιχα, μιλάμε για κατασκευαστή και όχι για δημιουργό. Ο κατασκευαστής θα πρέπει να διαφοροποιείται από τον απλό εργολάβο, ο οποίος δεν αναλαμβάνει κάποιον επιχειρηματικό κίνδυνο ούτε πρωτοβουλία, αλλά λειτουργεί για λογαριασμό του κατασκευαστή.
Πώς ρυθμίζεται η σχέση μεταξύ πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων
Τα δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα υπάρχουν παράλληλα μεταξύ τους, χωρίς η μία δέσμη δικαιωμάτων να επηρεάζει την άλλη ανεξάρτητα του ποιος είναι ο δικαιούχος. Αυτό σημαίνει ότι τόσο η άσκησή τους όσο και η διάρκειά τους είναι ανεξάρτητη.
