Οδηγοί για βιβλιοθηκονόμους - Γενικά

Οι βιβλιοθηκονόμοι αποτελούν βασική πύλη αξιοπιστίας στο οικοσύστημα της ακαδημαϊκής πληροφόρησης, καθώς βρίσκονται σε σημείο όπου η χρήση πνευματικά προστατευμένου περιεχομένου, η παροχή πρόσβασης και η διασύνδεση με το κοινό συμβαίνουν ταυτόχρονα. Η βιβλιοθήκη είναι το φυσικό σημείο, όπου συναντιούνται περιεχόμενο τρίτων, άδειες, συνδρομές και δικαιώματα χρήσης και για τον λόγο αυτό ο βιβλιοθηκονόμος οφείλει να γνωρίζει και να διαχωρίζει το νομικό καθεστώς κάθε κατηγορίας πληροφορίας που διαχειρίζεται. Η διαμεσολάβηση πρόσβασης σε συνδρομητικό περιεχόμενο, σε open access περιεχόμενο, σε δεδομένα public sector, σε open data, σε πολιτιστική κληρονομιά, καθώς και σε περιεχόμενο όπου υπάρχει αβεβαιότητα δικαιωμάτων, είναι καθήκον που απαιτεί σαφή γνώση των ορίων που θέτει το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας.

Κατά τη χρήση υλικού τρίτων, ο βιβλιοθηκονόμος οφείλει να μην υπόσχεται στους χρήστες περισσότερα δικαιώματα από εκείνα που επιτρέπονται από την άδεια. Η πρόσβαση δεν ισούται με δικαίωμα περαιτέρω εκμετάλλευσης. Η απουσία άδειας δεν ισούται με ανοικτή χρήση. 

Ο βιβλιοθηκονόμος πρέπει να μπορεί να αναγνωρίσει άμεσα CC άδειες, τα δικαιώματα και να μπορεί να εξηγεί στους χρήστες τη διαφορά ανάμεσα σε open access (όπου υπάρχει άδεια) και free-to-read (όπου δεν υπάρχει άδεια). Η βιβλιοθήκη δεν πρέπει να συνεπικουρεί ακούσια παραβιάσεις. 

Στο ίδιο πλαίσιο, όταν η βιβλιοθήκη παρέχει πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων, ο βιβλιοθηκονόμος οφείλει να αναγνωρίζει ότι τα δεδομένα έχουν διαφορετικό σχήμα αδειοδότησης από το περιεχόμενο. Στα δεδομένα η βασική σύσταση του HEAL-Link είναι CC-BY 4.0 / ODC, με σεβασμό στην ιδιωτικότητα και σε πιθανές συμβατικές δεσμεύσεις που προϋπάρχουν.

Κατά το άνοιγμα υλικού που κατέχει η βιβλιοθήκη, η βιβλιοθήκη οφείλει να διακρίνει ανάμεσα σε κυριότητα φορέα και πνευματική ιδιοκτησία. Το γεγονός ότι η βιβλιοθήκη “έχει” το αντικείμενο δεν δημιουργεί δικαιώματα πάνω στην πνευματική του ιδιοκτησία, αν αυτά έχουν λήξει ή αν δεν υπήρξαν ποτέ. 

Αν το περιεχόμενο βρίσκεται στο public domain, η βιβλιοθήκη δεν οφείλει (και δεν πρέπει) να επιβάλει περιορισμούς copyright στην πνευματική ιδιοκτησία. 

Αν η βιβλιοθήκη θέλει να διευκολύνει την επαναχρησιμοποίηση, το ορθό εργαλείο είναι CC0 / Public Domain Mark. Αν το περιεχόμενο έχει δικαιώματα, ο βιβλιοθηκονόμος οφείλει να διασφαλίσει ότι υπάρχουν συμβάσεις ή αδειοδοτήσεις πριν το άνοιγμα. Η βιβλιοθήκη δεν πρέπει να προσθέτει “τεχνητές” απαγορεύσεις, αλλά να τεκμηριώνει και να αιτιολογεί. Η βιβλιοθήκη πρέπει να είναι πρότυπο νομιμότητας και σαφήνειας, καθώς αποτελεί πρότυπο πηγής για φοιτητές, ερευνητές και κοινό.

Χρειάζεστε καθοδήγηση για τον Οργανισμό σας;