Δημόσια δεδομένα - Τί είναι;
Δημόσια Δεδομένα
Τα δημόσια δεδομένα είναι πληροφορίες που παράγονται ή τηρούνται από δημόσιους φορείς και μπορούν να διατεθούν για επαναχρησιμοποίηση από πολίτες, ερευνητές, επιχειρήσεις ή οργανισμούς. Σκοπός είναι η ενίσχυση της διαφάνειας, η καινοτομία και η ανοιχτή επιστήμη.
Παραδείγματα:
- στατιστικά στοιχεία από τη Στατιστική Αρχή,
- γεωχωρικά δεδομένα (π.χ. χάρτες, τοπογραφίες),
- μεταδεδομένα δημοσίων εγγράφων ή νομοθεσίας.
Η αξιοποίηση δημόσιων δεδομένων είναι κρίσιμη για την Ανοικτή Επιστήμη (Open Science) και την Τεκμηριωμένη Πολιτική (Evidence-Based Policy). Ερευνητές και Bιβλιοθήκες μπορούν να τα συνδυάζουν με ερευνητικά ή δημοσιευμένα δεδομένα, υπό τον όρο να τηρούνται:
- οι αρχές FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable),
- και οι κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Το Αυτόματο άνοιγμα (Open by default) είναι η αρχή, βάσει της οποίας τα κυβερνητικά δεδομένα πρέπει να καθίστανται προσβάσιμα στο κοινό αυτόματα, εκτός εάν υπάρχουν νόμιμες αιτιολογήσεις που εξηγούν την ανάγκη περιορισμού τους.
Επαναχρησιμοποίηση (re-use)
Η επαναχρησιμοποίηση σημαίνει ότι τρίτοι μπορούν να:
- κατεβάσουν, επεξεργαστούν και αναδημοσιεύσουν δημόσια δεδομένα,
- τα συνδυάσουν με άλλα σύνολα δεδομένων (π.χ. ακαδημαϊκά ή ερευνητικά),
- και να δημιουργήσουν νέα προϊόντα ή υπηρεσίες (π.χ. εφαρμογές, πίνακες, ερευνητικές μελέτες).
Η επαναχρησιμοποίηση δεν σημαίνει ιδιοποίηση — οι φορείς παραμένουν κύριοι των πρωτογενών δεδομένων, αλλά επιτρέπουν τη χρήση τους υπό συγκεκριμένους όρους αδειοδότησης, συνήθως Creative Commons (π.χ. CC BY 4.0) ή Open Data Commons.
