Πολιτιστική κληρονομιά - Διαδικασία για χρήση εικόνων ή αναπαραγωγών πολιτιστικών αντικειμένων

Η χρήση εικόνων ή αναπαραγωγών μνημείων υπόκειται σε τέλη υπέρ του Οργανισμού Διαχείρισης & Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), σύμφωνα με τις ισχύουσες υπουργικές αποφάσεις.

Οι άδειες διακρίνονται σε:

  • Εμπορική χρήση (π.χ. διαφήμιση, προϊόντα): καταβολή τελών.
  • Εκπαιδευτική ή ερευνητική χρήση: απαλλαγή ή μειωμένο τέλος.

Από το 2022 η αίτηση και η πληρωμή τελών μπορούν να γίνονται ηλεκτρονικά μέσω της ιστοσελίδας του ΟΔΑΠ, όπου υπάρχει και σχετικός οδηγός της διαδικασίας: «Καταγραφή διαδικασιών αδειοδότησης, καταβολής και παρακολούθησης τελών δημοσίευσης, χρήσης και παραγωγής φωτογραφιών, οπτικοακουστικών έργων, αντιγράφων, απεικονίσεων, ψηφιακών μέσων και εκδηλώσεων».

Στο πλαίσιο αυτό, τονίζεται ότι π.χ. η ψηφιοποίηση (φωτογράφηση, 3D scanning) δεν αλλάζει το καθεστώς των δικαιωμάτων. Αν το πρωτότυπο δεν προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα, είναι δηλαδή στο public domain, παραμένει στο public domain. Η ψηφιακή αναπαράσταση δεν «ξαναγεννά» copyright μόνο και μόνο επειδή είναι νέα φωτογραφία, εκτός αν υπάρχει δημιουργικό ύψος. Στην τελευταία περίπτωση, η προστασία της φωτογραφίας είναι διττή. Δηλαδή, τόσο από την πνευματική ιδιοκτησία όσο και από τους περιορισμούς χρήσης που επιβάλλει η νομοθεσία για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Από την καταβολή τελών απαλλάσσονται οι φωτογραφήσεις και κινηματογραφήσεις από Έλληνες ή αλλοδαπούς επιστήμονες που εξυπηρετούν καθαρά επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς, όπως την διδασκαλία ή την τεκμηρίωση αρχαιολογικών εργασιών.

Επίσης απαλλάσσονται:

  • οι εκδόσεις και παραγωγές των ελληνικών κρατικών φορέων όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης και των αντίστοιχων κρατικών φορέων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξυπηρετούν αποκλειστικά διδακτικούς-εκπαιδευτικούς σκοπούς και διατίθενται δωρεάν,
  • τα επιστημονικά έργα Ελλήνων ή αλλοδαπών επιστημόνων και εκδόσεις επιστημονικών ιδρυμάτων και μη κερδοσκοπικών και πολιτιστικών μορφωτικών ιδρυμάτων της Ελλάδας ή της αλλοδαπής που κυκλοφορούν σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων (μέχρι 3.000) με προέχοντα σκοπό τη προαγωγή της επιστημονικής έρευνας,
  • εικόνες αρχαιολογικού περιεχομένου, όταν δημοσιεύονται σε μεταπτυχιακές και διδακτορικές διατριβές και μελέτες ερευνητών Ελλήνων και αλλοδαπών.